Son zamanlarda danışanlarımdan sık duyduğum bir cümle var: “Aslında her şey yolunda gibi ama ben iyi hissetmiyorum.”
Bir yandan hayat akıyor. İş, ilişkiler, sorumluluklar… Diğer yandan zihnin içi hiç susmuyor. Kaygı, yetersizlik düşünceleri, geçmişte olanlar ya da gelecekle ilgili senaryolar. Çoğu insan bu noktada aynı şeyi yapmaya çalışıyor: Bu düşüncelerden ve duygulardan kurtulmak.
ACT (Acceptance and Commitment Therapy – Kabul ve Kararlılık Terapisi) tam da burada farklı bir yerden bakmayı öneriyor.
ACT Neye Odaklanır?
ACT’in temel sorusu şudur:
“Şu an yaşadıkların hayatını nasıl yaşadığını daraltıyor mu?”
ACT’e göre sorun, zorlayıcı düşünce ve duyguların varlığı değil. Sorun, onlarla savaşırken hayatımızdan uzaklaşmamız. Kaygıyı bastırmaya çalışırken sosyal hayattan çekilmek, üzüntü gelmesin diye risk almamak, “yetersizim” düşüncesi yüzünden adım atmamak…
ACT, içsel deneyimleri kontrol etmeye çalışmak yerine, onlarla farklı bir ilişki kurmayı hedefler.
Kabul Ne Demek, Ne Değil?
ACT’te sıkça yanlış anlaşılan kavramlardan biri “kabul”.
Kabul;
- Pes etmek değildir
- “Böyleyim, değişemem” demek değildir
- Acıya razı olmak değildir
Kabul, şu an zaten var olan düşünce ve duygularla mücadeleyi bırakmak ve enerjiyi gerçekten önemli olana yönlendirmektir. Yani hayatı ertelememek.
Değerler: Pusula Gibi
ACT’in merkezinde değerler yer alır. Değerler, ulaşılacak hedefler değil; nasıl bir insan olmak istediğimize dair yönlerdir.
Örneğin:
- İlişkilerde nasıl biri olmak istiyorum?
- Zorlandığımda kendime nasıl davranmak istiyorum?
- Hayatımın sonunda “iyi ki” demek istediğim alanlar neler?
ACT seanslarında bu sorular soyut kalmaz. Günlük hayatta atılabilecek küçük ama gerçek adımlara dönüşür.
Düşüncelerle Aramıza Mesafe Koymak
ACT, düşüncelerin doğru mu yanlış mı olduğundan çok, işlevine bakar.
“Bu düşünceye bu kadar tutunduğumda hayatım nasıl etkileniyor?”
Düşünceler zihnin ürettikleri olarak görülür. Emir değil, gerçeklik değil. Bu bakış açısı, danışanların kendilerini düşüncelerinden ibaret hissetmemelerine yardımcı olur.
Kimler İçin Uygun?
ACT;
- Kaygı bozuklukları
- Depresif belirtiler
- Tükenmişlik
- İlişki sorunları
- Erteleme ve kaçınma döngüleri
- Anlam ve yön arayışı
gibi pek çok alanda etkili bir yaklaşımdır.
Ama en temelde, “Hayatım daraldı” diyen herkes için çalışılabilir bir zemin sunar.
Bu Blogda Ne Bulacaksınız?
Bu blogda ACT bakış açısıyla;
- Günlük hayatta zorlayan durumları
- Zihinle ilişkimizi
- Duygularla baş etme yollarını
- Değer odaklı yaşamı
sade, gerçek ve uygulanabilir bir dille ele alacağım.
Amacım “iyi hissettirici” cümleler kurmak değil. Hayatın tam ortasında işe yarayan bakış açıları paylaşmak.
Eğer siz de kendinizle daha esnek bir ilişki kurmak ve hayatınızı ertelemekten vazgeçmek istiyorsanız, burada kalabilirsiniz…